Kırmızı Karınca Sağılır, Şişten Robot Yapılır.
Türk ve dünya çocukları, kendileri için küçük, insanlık için büyük proje ve buluşlarıyla yarıştı...
Ebru ve Mustafa Yılmaz 'korkan karıncanın formik asit püskürtmesinden' yola çıkıp onlar öldürülmeden bu değerli maddenin 'sağılmasını' projeye çevirdi.

Mısır piramitlerindeki mumyalarda bakteri oluşumunu, gıdalarda mikrobik bozulmayı, deri sanayi ve tıpta bakteri çoğalmasını önlemek, hatta parfüm için kullanılan formik asidin, kırmızı karıncanın damıtılmasından elde edildiğini biliyor muydunuz?
Isparta Süleyman Demirel Fen Lisesi öğrencisi Ebru ve Mustafa Yılmaz kardeşler, orman dostu bu karıncaların 1670'li yıllardan beri damıtılarak katledildiğini, orman yüksek mühendisi babalarından öğrendi. Tırtıl, böcek larvaları, bitki bitlerini yiyen bu etobur kırmızı karıncalar, ormanların böcekler tarafından yok edilmesini önlüyordu.
Asidin Gramı 250 Dolar
Herşey Ebru'nun, karıncaların gidiş yönlerini değiştirmeleri için elindeki güneş gözlüğünü sallamasıyla başladı. Karıncalar, savunma amacıyla gözlük camına formik asit püskürttü. Onlar da bu projeyle, Fatih Koleji 12. Uluslararası Çevre Proje Olimpiyat Yarışması'na katıldı. Yılmaz kardeşler, "Formik asidin gramı 250 dolar (yaklaşık 350 milyon lira). Dünyaya, karınca katletmeden de formik asidin damıtılabileceğini anlatmak istedik" diye konuştu.
Eskişehir Anadolu Lisesi'nden Melih Yıldırım'ın da, annesinin örgü şişleri, kardeşinin oyuncak arabasının parçaları, eski bir hesap makinesi paneli ile bozuk radyo aksamından güneş enerjili robot geliştirdiği yarışmaya, Makedonya, Meksika ve Güney Afrika gibi ülkelerden de parlak gençler ve projeler katıldı.
(Örgü şişlerinden yaptığı robota 'Davran' adını veren Melih Yıldırım, okul harçlığını derece aldığı yarışmalardan çıkarıyor.

Çevre Olimpiyatı'nda Altın Madalya 3 Ülkeye
Fatih Koleji tarafından düzenlenen 12. Uluslararası Çevre Proje Olimpiyatı (INEPO) ödülleri, Kaya Ramada Otel'de düzenlenen törenle sahiplerini buldu. 19 ayrı ülkeden 99 finalistin katıldığı olimpiyatlarda, Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe tarafından verildi.
Güney Afrika'dan Jadien Naicker, 'Büyük bir ev kompleksi için suyun purifikasyonu' projesiyle, Güney Kore'den Jung Woo Kim 'Ev hastalığı sendromuna sebep olan duvar kağıtları' projesiyle, Meksika'dan Zabdiel Domingues Trinidad 'Maksimum enerji' projesiyle' ve Güney Kore'den Ja Hyun Koo 'Enteromorha linza kontrolünde yosun özelliklerinin etkisi' projesiyle altın madalya kazandı.
AB üyesi olma yolunda ilerleyen Türkiye'nin 10-15 yıl içinde yaklaşık 45-50 milyar Euro'luk çevre yatırımı yapmak zorunda olduğunu kaydeden Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe, "Dünya ile aynı yolu yürümek zorundayız" dedi.
Fatih Koleji'nin Türkiye adına kültür, turizm ve çevre elçiliği yaptığını ifade eden Fatih Eğitim Kurumları Kurucu Temsilcisi Talip BÜYÜK, "Olimpiyatlar çevre bilincinin gelişmesi ve çevrenin korunmasına yönelik yeni projelerin ortaya çıkması için önemli bir etkinlik. Olimpiyatlarda kaybeden yok. Tüm dünya ve çevre kazanıyor" dedi.

Tercüman'a Çevre Ödülü
Çevre ve Orman Bakanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Fatih Kolji tarafından düzenlenen 12. Uluslararası Çevre Proje Olimpiyatı (INEPO) Ödülleri sahiplerini buldu. Kaya Ramada Oteli'nde gerçekleşen törende arkadaşımız Şenol Gezer, "Hortum Köy" haberiyle, Jüri Özel Ödülünü aldı.

Fransa"daki karınca çiftliklerinde milyonlarca karınca üst üste yaşıyor. Karıncalarla dolu tepelerin yüksekliği ise birkaç metreyi buluyor. Burada amaç, canlıların geleceğini garantiye almak değil elbette, onları ezerek parfüm sanayiinde kullanmak üzere formik asit elde ediyorlar. Yani, Fransa"nın insanı cezbeden o meşhur parfümleri, rufa denilen kırmızı orman karıncalarının öldürülmesi ile sağlanıyor. 500 bin karıncanın preslerde sıkılmasıyla yalnızca bir gramlık formik asit açığa çıkıyor.

Şimdilerde iki Türk öğrenci, Fransızlara rufaları katletmeden nasıl formik asit üretileceklerini göstermek istiyor. Her yıl Çevre Derneği tarafından düzenlenen Uluslararası Çevre Bilim Olimpiyatları"na (INEPO) katılan 34 projeden biri de Ebru ve Mustafa Yılmaz kardeşlerin projesiydi. 17 yaşındaki Ebru ve 15 yaşındaki Mustafa, Isparta Süleyman Demirel Fen Lisesi öğrencileri. Onlar, buldukları yöntemle karıncalara zarar verilmeden de formik asit alınabileceğini ileri sürüyor. Yöntemleri çok basit, yüksek ışık veya ses yoluyla korkutulan karıncalar vücutlarındaki formik asidi savunma refleksiyle kendiliğinden dışarı püskürtüyor. Yerden bir metre kadar yükseğe çıkan sıvı madde bir camın üzerine düşüyor. Daha sonra sünger ile emilen asit bir şişeye aktarılıyor. İşlenen asit ünlü parfümlerin ana katkı maddesi.

Gramı 250 dolar

Formik asit farklı kullanım alanlarına sahip. Konservelerin uzun süre bozulmadan saklanması, deri sanayiinde ürünlerin kokmasının engellenmesi, ilaç sektörü ve parfüm sanayiine kadar birçok alanda kullanılıyor. Presleme tekniği ise Fransa"nın yanı sıra parfüm üreticisi birçok ülkede uygulanıyor. Karıncalardan elde edilen formik asidin 1 gramı 250 dolar ve bugüne kadar Türkiye"de üretilemedi. Milyonlarca dolar ödenerek ithal ediliyor. Rufa karıncaları başta Marmara Bölgesi olmak üzere Karadeniz ve İç Ege"nin yüksek ormanlık alanlarında yaşıyor.

Rufa karıncaları, insanın tükürük salgısına benzeyen formik asidi böcekleri parçalamak için kullanıyor. Etçil olan bu karıncalar böylelikle ormanlardaki zararlı böcekleri yok ediyor. Geçtiğimiz yıllarda bakanlık zararlı böcekleri ormanları ilaçlayarak yok etme yolunu denemişti. Ancak bu yolla öldürülen sadece zararlı böcekler olmadı. Bundan diğer canlılar da etkilendi. Bunun üzerine bakanlık uygulamadan vazgeçti ve rufaların çoğalması için bir proje geliştirdi.

Babaları orman mühendisi

Ebru ve Mustafa"nın babası, Isparta"daki bu projede çalışan orman mühendislerinden biri. Orman Genel Müdürlüğü, Isparta"da bugüne kadar 181 yeni rufa yuvası oluşturdu. Bu amaçla, diğer yuvalardan kraliçeyle birlikte işçi karıncaları da farklı bölgelere taşıdılar. Bir yuvada 500 bin civarında işçi karınca, 20 kadar da kraliçe yaşıyor. Babalarının rufalara olan ilgisi Mustafa ve Ebru"yu harekete geçirdi. Mustafa Yılmaz, kendi geliştirdikleri projeyle daha fazla formik asit elde edilebileceğini söylüyor. Eğer parfüm, konserve, deri, tıp ile uğraşanlar bu ilginç araştırmayla ilgilenir de destek olurlarsa yurtdışından pahalı formik asit ithali de son bulur. Çünkü Fatih Koleji"nin desteği ile gerçekleştirilen bu olimpiyatlara geçmişte katılan birçok proje bugün hayata geçirildi.

Mimar Sinan"ın sırrına G.Koreliler de erişti

Eski Mısırlılar, devekuşu yumurtasını tedavi amacıyla kullanırdı. Yunan mitolojisinde sağlığın simgesi olarak devekuşu da yer alır. Camilerin ve diğer eserlerin temizliğine önem veren Osmanlılar yapılan eserin harcına devekuşu yumurtası eklerdi. Bugün asırlık camilerin metrelerce yükseklikteki kubbelerinde örümceklerin ev yapmaması ya da herhangi bir pisliğe rastlanmamasının nedeni devekuşu. Eski medeniyetlerin kullandığı bu yöntemi Güney Koreli iki öğrenci formüle etti ve bu yılki INEPO"da sundu. Devekuşu dışkısından elde edilen hidrojen sülfid ve amonyakın koku giderici özelliğe sahip olduğunu ortaya çıkardılar. Bir dergide gördükleri küçük bir haberden yola çıkarak bu araştırmaya başlayan Soo Min Lee ve Young Sun Cho, bir yıl sonra sonuca ulaştı.

Zararlı kelebekler

Kimi hayvanlar doğaya yararlı iken kimileri de zararlı olabiliyor. INEPO"ya katılan bir diğer proje de, Dziarzhynski Yauheni"nin, ülkesi Belarus"un ekonomisine büyük zarar veren noctidus kelebekleri üzerine yaptığı araştırmaydı. 300 civarında türü olan noctidusların 150"sini inceleyen Yauheni, geceleri çıkan bu kelebeklere tuzaklar kurdu. Doğduğu köy olan Kraevo"da yaptığı çalışma sonucu toplam 2029 kelebek yakaladı. Kelebeklerin dişileri özellikle ağaçlara ve ekim alanlarına zarar veriyordu. Güney ve Kuzey Afrika, Amerika gibi dünyanın farklı yerlerinde yaşayan kelebek türü üzerine yaptığı 6 aylık çalışma sonucunda bunların tuzaklarla kontrol altına alınabileceğini ortaya koydu.

Dünyada her geçen gün ekolojik denge hasar görüyor. Yakın gelecekte ozon tabakasının delineceği, temiz içme suyu kaynaklarının tükeneceği, canlı türlerinin birçoğunun tamamen yok olacağı, ormansız bir dünyanın insanlığı beklediği konuşuluyor. Gelişmiş ülkelerin, dünyanın bu dengesini gözetmeksizin ürettikleri ürünler çevreye zarar veriyor. Doğal ürünlere ihtiyacımız olduğu bu günlerde, öğrenciler çevre ile ilgili birçok yeni proje ortaya koydu.

INEPO Genel Koordinatörü Mustafa Petek, bu proje olimpiyatlarının gerçek amacının gençleri ödüllendirmek ve çevreci düşünceye sahip olmalarını sağlamak olduğunu açıklıyor. "Biz doğaya zarar vermeden yaşayabilen insan modellerinin ortaya çıkmasını istiyoruz. Yaşanabilir bir toplum için gençlerin desteklenmesi gerekiyor."

GEÇMİŞTEKİ PROJELER HAYATA GEÇTİ

Bu yıl 12"ncisi düzenlenen Çevre Bilim Proje Olimpiyatlarına geçtiğimiz yıllarda da yoğun ilgi vardı. Bu projelerin bir kısmı hayata geçirildi. Bunlardan birisi Estonya"dan 6-7 yıl önce barajlar ile ilgili projeydi. Normalde ırmaklardan su ile birlikte toprak parçacıkları da baraja akıyor. Barajdan su boşaltılması üst taraftan olduğu için 10 yıl sonra segimentler (toprak parçacıkları) barajın tabanının dolmasına yol açıyor. Barajların su seviyesi bu süre içinde azalıyor. Öğrencilerin projesine göre üst kapaklar yerine alt taraftaki iki kanal arasından yapılacak boşaltma ile barajın dibinde toprak parçacıkları birikmeyecek. Bu proje Estonya hükümeti tarafından yeni baraj inşaatlarında uygulanmaya başladı.

Bir başka proje de geçtiğimiz yıl altın madalya alan Azerbaycanlı öğrencilere aitti. Denizde yaşanan petrol tankerleri kazaları sonucu doğada izleri uzun yıllar silinemeyecek kirlenmeler oluyordu. Öğrenciler geliştirdikleri bir madde ile denizde petrolün dağılmasını engelliyor. Belli bir alanda petrolü toplayan adı şu anda sır gibi saklanan bu projenin patent çalışmaları sürüyor. Önümüzdeki yıllarda, İstanbul Boğazı"nda veya dünyanın farklı yerlerinde gerçekleşecek kazalar ne kirliliğe yol açacak ne de doğal yaşam zarar görecek.